HEINRICH KOCYLA

Windeck, Niemcy

Aurikuloakupunktura, czyli akupunktura ucha, ma coraz większe zastosowanie również w medycynie weterynaryjnej. A dzięki pracom naukowym Nogiera i Bahra stała się dla wielu lekarzy ulubioną metodą diagnostyczną i terapeutyczną. Paul Nogier opisał jako pierwszy tzw. Homunkulusa na uchu ludzkim i stworzył teoretyczne podstawy nowoczesnej aurikuloterapii. Różni autorzy przeprowadzili w ostatnich trzydziestu latach badania porównawcze i opisali obszary refleksyjne ucha u psa, konia i bydła. Lecz dopiero badania metodą tzw. RAC (badanie pod kontrolą pulsu) pozwoliły na dokładną systematykę obszarów refleksyjnych ucha. Podwaliny nowoczesnej aurikulotherapii weterynaryjnej zbudowali przede wszystkim uczniowie Bahra.(Roesti, Petermann, Kocyla.)

Medycyna chińska zna co prawda akupunkturę ucha, lecz jej założenia teoretyczne różnią się znacznie od poglądów nowoczesnej medycyny. Punkty uszne traktowane są w MC jako nierozłączny składnik całego cielesnego systemu akupunkturowego. Działanie tych punktów interpretowane jest zawsze w kontekstcie Yin/Yang i faz przemian. Nie odpowiada to jednak naukowej rzeczywistości. Gdyż system akupunktury ucha należy do tzw. Mikrosystemów. Znaczy to również, że system ten działa nieco odmiennie niż akupunktura ciała. Systemy akpunkturowe są "pozostałością" z rozwoju embrionalnego organizmu. Systemy te działają komplementarnie, tzn. uzupełniają się wzajemnie w procesach regulacyjnych w organizmie. Centralną "stacją rozdzielczą" tych systemów jest twór siatkowaty mózgu.( formatio reticularis ) Tam zbiegają się informacje z obwodowego systemu akupunkturowego znanego nam z akupunktury klasycznej oraz informacje z mikrosystemów. Ucho jest jednym najlepiej poznanych mikrosystemów. Poza tym ucho jest stosunkowo łatwo dostępne i przy odrobinie doświadczenia daje nam wspaniałe możliwości do diagnostyki i terapii. W odróżnieniu od akupunktury ciała, można tłumaczyć przenoszenie się refleksów usznych tylko poprzez system neuralny. Każda zmiana funkcji(zapalenie, ból) w strukturach obwodowych może powodować również powstawanie w skórze ucha zewnętrznego zmienionych obszarów. Najczęściej są to zmiany potencjału elektrycznego danego obszaru. Większość tych zmian jest dla nas niewidoczna gołym okiem. Może jednak w niektórych przypadkach dojść również do widocznych zmian skórnych w sensie przekrwienia i wysięku.

Badania naukowe ostatnich 40 lat potwierdziły, że podstawy działania akupunktury ucha opierają się na jego unerwieniu wegetatywnym. Okazało się, że system refleksyjny ucha jest bardzo skomplikowany. Opiera on się na samodzielnych nerwach parasympatycznych oraz związanym z naczyniami krwionośnymi unerwieniem sympatycznym. Topografia ucha ludzkiego w znaczeniu akupunktury jest znana i opisana już od dawna. Ucho zwierzęce różni się z pozoru znacznie od ucha ludzkiego. Mimo to istnieje duże podobieństwo ucha ludzkiego do zwierzęcego, z tą różnicą, że ucho zwierzęce posiada innymi wzory reliefów (fałd).

Przystępując do opisywania topografii ucha należy zgiąć ucho ku tyłowi. Powstanie w ten sposób poprzeczna fałda. Fałda ta oddziela nam obszar muszli usznej od małżowiny. Fałda ta odpowiada grobelce ucha ludzkiego. W ten sposób można wyróżnić na uchu zwierzęcym następujące obszary:

• muszla uszna - concha
• małżowina uszna - scapha
• płatek ucha - lobulus
• skrawek ucha - tragus
• przeciwskrawek - antitragus
• szczelina międzyskrawkowa - incisura intertragica

U zwierząt mięsożernych (pies, kot) znajdziemy również tzw. Płat zauszny (saccus cutaneus marginalis). Natomiast brzeg małżowiny usznej odpowiada obrąbkowi ucha ludzkiego.

Według Nogiera muszla uszna unerwiona jest głównie parasympatycznymi włóknami nerwu błędnego (n. vagus), ale również przez włókna sympatyczne szczególnie w miejscach projekcji splotów trzewnych. W tym rejonie znajdziemy również endodermalną projekcją organów wewnętrznych (przewód pokarmowy, płuca). Skrawek, przeciwskrawek, płatek ucha oraz caudalny brzeg małżowiny usznej (obrąbek) należ do projekcji tkanki ektodermalnej (mózg, rdzeń kręgowy). Obszar ten zaopatrzony jest głównie przez n.auricullaris magnus ze splotu szyjnego (pl.cerv.superf.) Największą część ucha zajmuje projekcja organów mesodermalnych (szkielet, mięśnie, układ moczo-płciowy). Obszar ten zaopatrywany jest głównie przez n.auriculotemporalis, gałązkę nerwu trójdzielnego. W ostatnich latach dominuje mniemanie, że istnieją różnice indywidualne w unerwieniu ucha. Stwierdzono również, że obszary wpływu poszczególnych nerwów mogą się w dużej części ze sobą pokrywać.

Ucho psa - topografia  

Istotą aurikuloterapii jest istnienie na uchu obszarów refleksyjnych. W obszarach tych można znaleźć odpowiednie punkty diagnostyczne i terapeutyczne. Struktura tych obszarów różni się jednak od obszarów refleksyjnych na ciele tzw. punktów akupunkturowych. W tkance podskórnej obszarów refleksyjnych na uchu stwierdzono zwiększoną ilość ciałek tkanki nerwowo-włóknistej tzw. "kompleksów neurovascularnych"( ciałka Heinego). Prof. Heine opisuj je jako konglomeraty tkanki kolagenowej i nerwowej. Tworzą one swoistego rodzaju receptory, tzw. biosensory reagujące w różnorodny sposób na różne bodźce. Obszary refleksyjne tworzą tzw. "somatotopy" uszne. Somatotopy są obszarmi na uchu obrazującymi w sensie neurologicznym całościowo określone części ciała(np. kończyny).

Podstawowe zasady orientacji w topografii omówimy na wzorze ucha psiego. Wspomniana już fałda oddzielająca muszlę od małżowiny (grobelka) odzwierciedla na uchu przebieg kręgosłupa. Szczyt tej fałdy tworzą kręgi. W kierunku obwodowym do małżowiny (projekcja mezodermalna)znajdziemy tkankę mięśniowo-ścięgnową kręgosłupa, żebra oraz kończyny. Na obszarze projekcji mezodermalnej znajdują się również narządy moczo-płciowe i mięsień sercowy. W kierunku do wewnątrz ucha(muszla) znajdziemy projekcję dysków międzykręgowych, punkty gruczołów dokrewnych oraz węzły nerwowe pnia sympatycznego. W samej muszli znajdziemy projekcję organów endodermalych oraz nerwowych splotów wegetatywnych. Znajdziemy tutaj obszar płuc, wątroby, woreczka żółciowego, żołądka i jelit oraz śledziony.

Polskie Towarzystwo Akupunktury Weterynaryjnej organizuje między innymi także kursy aurikuloakupunktury weterynaryjnej (wg. szkoły europejskiej). Punkt ciężkości kładziony jest na aurikuloterapię u psa i konia.